„Fotograf partyzantów” reż. W. Palucha
Bohaterem filmu „Fotograf partyzantów” jest Edward Buczek (1906 - 1983), który w czasie II wojny prowadził w Biłgoraju własny zakład fotograficzny. Z jego usług korzystali mieszkańcy i okupujący te tereny żołnierze niemieccy. Bohater filmu utrwalił klimat i nastrój tamtych dni a jego fotografie tworzą niezwykłą opowieść o partyzantach. Większość fotografii wykonał wiosną 1944 roku, przed bitwą osuchowską. Udało mu się zatrzymać w kadrze ludzi, którzy w większości zginęli w walce. Był także zaprzysiężonym fotoreporterem partyzanckim, na terenie biłgorajskiego obwodu AK, z prawem przebywania w obozach i oddziałach stacjonujących w okolicznych lasach. W tajemnicy dokumentował działalność oddziałów partyzanckich (Konrada Bartoszewskiego „Wira” i Józefa Steglińskiego „Corda”). Są to najlepsze zdjęcia zrobione partyzantom podczas wojny na terenie Polski, pokazujące życie i działania oddziałów partyzanckich na zamojszczyźnie. Autor robił zdjęcia partyzantom w różnych sytuacjach, np. w czasie szkoleń i podczas różnych uroczystości. Kolekcja kończy się poruszającymi scenami poległych żołnierzy w bitwie pod Osuchami. W czerwcu 1944 roku, wycofująca się z frontu wschodniego armia niemiecka okrążyła sfotografowane przez Buczka oddziały partyzanckie, stacjonujące w lasach Puszczy Solskiej. Około tysiąca partyzantów stanęło naprzeciw 30 000 armii niemieckiej ze wsparciem lotniczym i artyleryjskim. Edward Buczek po zakończeniu wojny, jak większość akowców, został poddany represjom. Poszukiwany przez UB cudem uniknął aresztowania. Wędrował po całej Polsce z fałszywymi dokumentami aż w roku 1952 zamieszkał w Warszawie. Podjął pracę fotografa w Katedrze Archeologii Polski Uniwersytetu Warszawskiego.
„Na krawędzi życia” reż. A. Kulik
Film dokumentalny o doktorze Zygmuncie Klukowskim, lekarzu ze Szczebrzeszyna na Zamojszczyźnie (pracował tam od 1919 roku do końca lat pięćdziesiątych), który napisał słynny Dziennik z lat okupacji. Dzieło to jest dzisiaj podstawowym źródłem wiedzy o narastaniu terroru okupacyjnego w niewielkiej społeczności, składającej się - jak często na kresach bywało - w połowie z Polaków, w połowie z Żydów. Zygmunt Klukowski opisuje - dzień po dniu - narastanie atmosfery zagrożenia, najpierw pojedyncze mordy Niemców na Żydach, potem eskalację terroru i zagładę całej ludności żydowskiej w mieście. Atmosferę tamtych dni można oddać przez sceny fabularyzowane z aktorem grającym dra Klukowskiego - w szpitalu, podczas pisania dziennika, w krętych uliczkach Szczebrzeszyna, na żydowskim kirkucie. Grozę czasu potęgują unikatowe zdjęcia, obrazujące znęcanie się Niemców nad zamojskimi Żydami i ostateczną ich zagładę, oraz fabularyzowane sceny.
„Uwikłany w historię” reż. A. Kulik
Dokumentalny film o Józefie Ignacym Kraszewskim. Biografię pisarza śledzimy od wczesnego dzieciństwa w dworze dziadków - w Romanowie na Podlasiu. Odcisnęło ono piętno na całym życiu pisarza. Dalej są szkoły w Białej Podlaskiej i w Lublinie, studia w Wilnie z kilkunastomiesięcznym epizodem więziennym (aresztowano go za przygotowania do powstania listopadowego). Film opowiada o próbach gospodarowania, jako ziemianin, w majątkach Wołynia, pracy w Żytomierzu, podróżach po ziemiach Rzeczypospolitej i po całej Europie. Ważnym akcentem jest okres warszawski (prowadzenie „Gazety Polskiej” i przygotowania do powstania styczniowego), który kończy się ucieczką do Drezna, w obawie przed zsyłką na Sybir. Okres drezdeński to jakby drugie życie Kraszewskiego - w setkach powieści podpowiada drogę ujarzmionemu narodowi, pisuje do kilkudziesięciu czasopism, czyta prawie wszystko w kilku językach, co powoduje, że jest najbardziej oczytanym krytykiem literackim swojego czasu w Europie. Przy tym maluje i rysuje niemal przy każdej okazji (pozostało po nim kilkadziesiąt płócien i 1800 rysunków!). W powieści próbuje wszystkich form jakie powstały w XIX wieku wypełniając luki w czasopiśmiennictwie polskim i na swój sposób polemizując największymi w Europie pisarzami - tylko samych powieści napisał ponad 220 tytułów.
