programy / historia / Z archiwum IPN / 3. Wileńska Brygada NZW

3. Wileńska Brygada NZW


3. Wileńska Brygada Narodowego Zjednoczenia Wojskowego została utworzona we wrześniu 1945 r. i nierozerwalnie związana z losami kapitana Romualda Raisa, ps. Bury. W lipcu 1944 Bury brał udział w operacji "Ostra Brama", czyli wyzwalaniu Wilna z rąk Niemców. Po aresztowaniu swojego dowódcy przez NKWD, przejął dowództwo i wyprowadził oddział z sowieckiego okrążenia w Puszczy Rudnickej. W październiku 1944 przedostał się do Białegostoku, gdzie zgłosił się do LWP. Od stycznia 1945 dowodził plutonem w batalionie Ochrony Lasów Państwowych w Hajnówce.

W maju 1945 skontaktował się z mjr. Zygmuntem Szendzielarzem ps. "Łupaszko", który na Białostocczyźnie odtwarzał w tym czasie 5. Wileńską Brygadę AK. Rajs natychmiast zdezerterował z ludowego wojska z 29 żołnierzami i przyłączył się do oddziału Łupaszki. Został dowódcą 2. szwadronu Brygady, którego trzonem był uprowadzony pluton. Po demobilizacji 5 Brygady we wrześniu 1945 Bury nawiązał kontakt z dowództwem NZW i przyłączył się do tej organizacji. Wówczas 2 szwadron 5 Brygady , którym dowodził został przemianowany na 3. Wileńską Brygadę NWZ. Po 1944 tereny powiatu Bielsk Podlaski uważane były przez organizacje konspiracyjne za niebezpieczne dla partyzantki ze względu na liczniejszą niż gdzie indziej agenturę NKWD i UB, składającą się w znacznej części z osób narodowości białoruskiej. 3 Kompania przeprowadziła wówczas akcje pacyfikacyjne białoruskich wiosek Zaleszany, Wólka Wygonowska, Zanie i Szpaki. Obiektami ataku w czasie akcji przeprowadzanych przez żołnierzy Burego były także posterunki MO, urzędy pocztowe, stacje kolejowe i domy urzędników.

3 Wileńska Brygada NZW została rozproszona i częściowo rozbita przez KBW 30 kwietnia 1946. W 1948 r. Romuald Rais został zatrzymany przez bezpiekę. Na pokazowym procesie w dniu 1 października 1949 r. został skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano 31 grudnia 1949 r.
Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.
Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności.
Akceptuję pliki cookies z tej strony