• Wyślij znajomemu
    zamknij [x]

    Wiadomość została wysłana.

     
    • *
    • *
    •  
    • Pola oznaczone * są wymagane.
  • Wersja do druku
  • -AA+A

Połam sobie mózg, czyli krzyżówki i ich kuzyni

14:08, 07.02.2011
Połam sobie mózg, czyli krzyżówki i ich kuzyni Słowne zagadki, szyfry i szarady tworzone były od tysiącleci. Akrostychy i kwadraty magiczne powstawały już w czasach Cesarstwa Rzymskiego. Crossword puzzle, czyli krzyżówka, jest chyba najpopularniejszą spośród zabaw ze słowami.

Słowne zagadki, szyfry i szarady tworzone były od tysiącleci. Akrostychy i kwadraty magiczne powstawały już w czasach Cesarstwa Rzymskiego. Crossword puzzle, czyli krzyżówka, jest chyba najpopularniejszą spośród zabaw ze słowami.

Im trudniejsza, tym większa satysfakcja z rozwiązania (fot.shutterstock.com)
Im trudniejsza, tym większa satysfakcja z rozwiązania (fot.shutterstock.com)

Podziel się:   Więcej
Pierwszy na świecie zestaw przedzielonych ciemnymi polami kratek, w które wpisuje się litery składające się na słowo, opublikowała w grudniu 1913 r. gazeta „New York World”. Original crossword puzzle wymyślił jej pracownik Arthur Wynne, którego zainspirowała pewna gra towarzyska. Pomysł chwycił. W Polsce pierwszą krzyżówkę opublikował 31 stycznia 1925 roku „Kurier Warszawski”. Redakcja ufundowała nagrody dla pięciu osób, które nadesłały poprawne rozwiązania. Tydzień później podobną zabawę zaproponował tygodnik „Ilustracja”. Diagram opracował słynny szachista, mistrz Polski, Kazimierz Makarczyk, który nadał swojemu dziełu nazwę „krzyżówka”.

Siewca przy wozie
„Sator Arepo Tenet Opera Rotas” – te słowa znają wszyscy miłośnicy słownych łamigłówek. Niezależnie od tego, czy będą pisane w rzędach czy w pionowych kolumnach, czytane z lewa do prawa, z prawa do lewa, z góry do dołu i z dołu do góry, dadzą ten sam tekst. Łacińskie zdanie, przytaczane przez Pliniusza Starszegoi w I wieku naszej ery, brzmi: siewca przy swym wozie kieruje pracami. Jest to kwadrat magiczny. Im więcej liter mają poszczególne słowa, tym – rzecz jasna – trudniej go zbudować.

Od starożytności bawiono się też akrostychami, czyli wierszowanymi utworami, których wybrane litery (najczęściej pierwsze w wierszu) tworzą słowo, frazę lub zdanie. Potem przyszła moda na szarady, ale diagramy do wypełniania literami są nie do pobicia. Krzyżówki publikuje wiele gazet i periodyków; istnieją czasopisma drukujące wyłącznie słowne łamigłówki.
Jolki i hetmańskie

Współczesne krzyżówki mają różne odmiany i stopnie trudności. Od „zwykłych”, panoramicznych, kołowych, trudniejsze są jolki, w których odgadnąć należy nie tylko słowo, ale także miejsce wpisania go w diagram. Kluczem może być liczba liter, albo wydrukowanie w diagramie wszystkich liter np. wszystkich „h” lub „r”.

Najwyższy stopień trudności mają krzyżówki hetmańskie. Wpisanie słowa w ich diagramy, nie jest mechanicznym wstawieniem odpowiedzi na pytania typu: „solenizantka z 24 grudnia” lub „stolica Polski”, ale wymaga odgadnięcia szarady. Rozwiązanie takiej łamigłówki może zająć wiele godzin.

Krzyżówki zainspirowały też twórcę scrabble’a Alfreda Buttsa do opracowania tej słynnej gry.

Rozwiązywanie krzyżówek, zwłaszcza tych o niewielkim stopniu trudności, bywa czasem sposobem na zabicie czasu np. w pociągu. W tych przypadkach konkurują one z grami komputerowymi lub tymi w telefonach komórkowych. Ale istnieją też gry komputerowe polegające na rozwiązywaniu krzyżówek, a internetowe przeglądarki świetnie się sprawdzają przy wyszukiwaniu mniej znanych słów. Jedno pozostaje niezmienne – im trudniejsza krzyżówka, tym większa satysfakcja.