Filmy otrzymują „drugie życie”, dzięki czemu zachowają się w lepszym stanie technicznym dla przyszłych pokoleń widzów. Rekonstruowane filmy są transferowane do standardu High Definition, czyli wymogów technicznych współczesnej telewizji. Specjaliści z Ośrodka Dokumentacji i Zbiorów Programowych (ODiZP) TVP zrekonstruowali obraz i dźwięk ponad 200 filmów. Na zamówienie TVP HD trwają właśnie prace nad rekonstrukcją kolejnego obrazu, jednego z najpopularniejszych seriali, „Stawka większa niż życie”.
Prace nad „Stawką większą niż życie” rozpoczęły się 2 marca 2011 r. Dotychczas zrekonstruowano 12 odcinków serialu. Zajęło do ponad 1700 godzin pracy.
– To bardzo ważny serial w historii polskiej kinematografii, dlatego nasza decyzja o wypożyczeniu negatywów z łódzkiej Filmoteki Narodowej zapadła szybko. Udało się nam namówić do współpracy przy rekonstrukcji reżysera serialu Pana Janusza Morgensterna. Bez Jego wizji, wskazówek oraz ostatecznej akceptacji, nie moglibyśmy ingerować nawet w najmniejszym stopniu w serial. Pracował z nami przez klika tygodni. Zdążył. Warto chyba to powiedzieć-gdyby nie nasza inicjatywa oraz życzliwość Pana Morgensterna, nie byłoby nowej, imponującej odsłony Stawki, być może już nigdy – mówi Tomasz Pichlak, kierownik redakcji TVP HD.
– Wydział Telekin ODiZP TVP zdigitalizował ponad 200 archiwalnych pozycji filmowych, w tym kilkadziesiąt tytułów we współpracy z TVP HD. Naszym nadrzędnym celem jest to, aby widzowie mogli podziwiać perły polskiej kinematografii w jakości HD – mówi Tomasz Kalisz, kierownik produkcji Wydziału Telekin. – Toteż chętnie podjęliśmy się zadaniu odświeżenia kultowej „Stawki…”, która z pewnością zyska dzięki temu nową, liczną widownię – dodaje.
Redakcja TVP HD wypożyczyła negatyw serialu z łódzkiego archiwum Filmoteki Narodowej. Światłoczuła taśma filmowa jest jedynym materiałem źródłowym, z którego można uzyskać oryginalną, najwyższą jakość obrazu, nadającą się do postprodukcji i zapisu w standardzie HD. Taśma negatywu o długości blisko 30 tys. metrów została w pracowniach telekina ODiZB TVP najpierw poddana oczyszczeniu metodą ultradźwiękową. Następnie, każda z ponad miliona trzystu tysięcy klatek taśmy negatywu była skanowana i została zapisana w pamięci komputera. Cyfrowy obraz negatywu po przekształceniu w pozytyw przeszedł wiele różnych korekt. Najważniejsze z nich to przekadrowanie obrazu z formatu 4:3, w jakim został oryginalnie zapisany, do formatu właściwego produkcjom HD, czyli 16:9 oraz korekta barwna (w tym przypadku – natężenia światła oraz odcieni czerni i bieli).
Proces zmiany formatu kadru z 4:3 do 16:9 wiąże się z koniecznością obcięcia części oryginalnego obrazu na jego krawędziach i wyboru nowego „środka” starego kadru. Dzięki unikatowemu systemowi skanowania, tzw. flying-spot, nowo uzyskany kadr składa się z najważniejszych elementów treści oryginalnego obrazu a zmiana geometrii kadru dokonuje się w sposób optyczny – zawsze w pełnej rozdzielczości. Ponieważ nowe kadrowanie jest ingerencją w twórczą koncepcję reżysera i operatora, jedna z tych osób powinna zdecydować o dokonywanych zmianach. Ta część procesu rekonstrukcji „Stawki większej niż życie” odbyła się pod okiem Janusza Morgensterna.
– Pan Morgenstern bardzo chętnie przyjeżdżał na Woronicza. Cieszył się, że może znów pracować nad jednym ze swoich filmów – mówi Stanisław Jarmoła, kolorysta Ośrodka Dokumentacji i Zbiorów Programowych TVP. – Wiedział, że rekonstrukcja, to dla serialu drugie życie. Bardzo mu zależało, aby wykorzystać maksimum możliwości, jakie daje nowoczesna technika. Proponował różne zmiany, które dynamizowały i ożywiały film, na ile w takim procesie rekonstrukcji jest to możliwe, ale także pozostawiał nam dużo swobody w podejmowaniu decyzji co i jak zmieniać. Pan Morgenstern był człowiekiem bardzo otwartym, chętnie słuchał naszych propozycji i często z nich korzystał – wspomina.
Wszystkie decyzje podjęte w trakcie prac nad ponownym kadrowaniem filmu oraz korekty poszczególnych aktów serialu zostały zapisane w pamięci komputera. Każdy z osiemnastu zrekonstruowanych odcinków „Stawki…” zajmuje gigantyczną pojemność twardego dysku – 1,5 terabajta (TB) pamięci. Po digitalizacji film poddawany jest kolejnemu ważnemu procesowi – retuszowi, czyli oczyszczeniu obrazu ze smug, rys, mikroskopijnych plamek, tzw. odprysków, widocznych na ekranie i psujących obraz. Nieocenioną pomocą w tym żmudnym procesie jest komputer ze specjalistycznym oprogramowaniem, które wyszukuje każdą nieprawidłowość obrazu. Komputer jest jednak tylko maszyną i nie zawsze rozpoznaje właściwie zmiany pojawiające się w strukturze obrazu. Nie obejdzie się więc bez wprawnego oka specjalisty od retuszu, który musi dokładnie przyjrzeć się każdej z ponad miliona klatek filmu i podjąć ostateczną decyzję. Oddzielnie, procesowi rekonstrukcji poddawana jest ścieżka dźwiękowa. Została ona oczyszczona z szumów, uzupełniono ubytki, dźwięk zyskał nową barwę i jakość. Po zakończeniu prac nad ścieżką dźwiękową odbywa się tzw. conforming, czyli synchronizacja dźwięku z obrazem. Proces rekonstrukcji każdego z odcinków serialu kończy zapisanie obrazu i dźwięku cyfrowo w standardzie HD.
Zrekonstruowana „Stawka większa niż życie” jest gotowa do premiery – po raz drugi w swej historii. Pierwszy odcinek zobaczymy na antenie TVP HD, 13 listopada br. o godz. 18.25.
