Zmierzch cesarzy, wstaje Niepodległa

 

Powstanie niepodległej Polski z perspektywy starego chłopa, który całe swoje życie przeżył pod panowaniem cesarza. Trudno mu uwierzyć w rzeczywistość trwających, historycznych zmian. Trudno też zrozumieć inaczej myślących wnuków i ich dyskusje o Piłsudskim.

 

Stary Tomasz jest chłopem z dziada pradziada. Całe swoje życie spędził na wsi. Żyje w otoczeniu bliskich, zatrzymany jakby w swoim własnym czasie. Tymczasem na zewnątrz toczy się historia. Jeden z wnuków poszedł na wojnę i słuch o nim zaginął. Drugi wstąpił do Legionów Piłsudskiego i teraz buduje nową Polskę. Bohater, wierny swojej przeszłości, wierny swoim wspomnieniom, nie dostrzega żadnych zmian. Te jednak nadchodzą nieuchronnie.

Jest rok 1919. Wraz z nową rzeczywistością carskie ruble tracą wartość. Zbierane przez całe życie oszczędności przepadają. Z niedowierzaniem i ogromną rezerwą przyjmuje także wiadomości o odzyskanej niepodległości. Nadal pozostaje wierny rosyjskiemu cesarzowi, odrzucając wszelkie sugestie, że czasy cesarzy właśnie się skończyły. Porządek świata stworzony przez zaborców wydaje mu się trwały i nienaruszony, a „gorączkowanie się” wnuka legionisty przypisuje wyłącznie jego młodemu wiekowi.

Sytuacja ulega radykalnej zmianie, gdy nagle powraca zaginiony w czasie wojny wnuk Feluś. Przez te lata wiele przeżył. Poznał smak niewoli, wie, co to znaczą lata spędzone w okopach. Opowiada o rosyjskiej rewolucji, śmierci cara i nadejściu komunistów. Jego pojawienie się w domu rodzinnym wywołuje konflikt stanowisk wobec nowej rzeczywistości. Ścierają się poglądy dziadka i dwóch wnuków. Czy uda im się odnaleźć w nowej rzeczywistości?

Polska 1988, 66 min
Reżyseria: Roman Załuski
Scenariusz: Jerzy Grzymkowski
Zdjęcia: Aleksander Lipowski
Scenografia: Jerzy Masłowski
Obsada aktorska: Jan Świderski, Katarzyna Łaniewska, Jerzy Turek.