TVP Historia Sobota, 23.12.2023 06:50 BYŁ TAKI DZIEŃ - 23 GRUDNIA Felieton, 2 min, Polska, 2005 Autor: Janusz Weychert 1888 - Van Gogh obciął sobie ucho; 1947 - pierwszy tranzystor; 1952 - prasa amerykańska opublikowała raport Kongresu o Katyniu; 1953 - egzekucja Berii; tego samego dnia do USA przybył uciekinier płk UB Józef Światło; 07:00 KORONA KRÓLÓW. JAGIELLONOWIE - ODC. 81 Telenowela historyczna TVP, 25 min, Polska, 2022 Reżyseria: Krzysztof Łukaszewicz, Piotr Fiedziukiewicz, Tomasz Matuszczak, Łukasz Wiśniewski Scenariusz: Aleksandra Grażewicz-Ćwiklińska, Anna Krasuska, Małgorzata Jurczak Aktorzy: Milena Staszuk, Radosław Pazura, Jacek Kopczyński, Dariusz Toczek, Lech Mackiewicz, Wojciech Cygan, Michał Chorosiński, Mikołaj Osiński, Oliwer Witek, Maciej Raniszewski, Dawid Czupryński, Mateusz Jordan-Młodzianowski, Robert Jarociński, Ernest Nita, Żaneta Homa "Wymuszony pokój". Początek roku 1411. Pokój z zakonem podpisany. Żmudź wróciła do Litwy, ale Korona nie odzyskała Pomorza. Wielki Mistrz Krzyżacki Heinrich von Plauen (Mikołaj Osiński) wysyła Heinricha (Oliwer Witek) z tajną misją do Budy. Zawisza Czarny (Robert Jarociński) i Mszczuj (Dawid Czupryński) od jego sługi (Łukasz Kaczmarek) dowiadują się o tej misji i o szlachciance w niewoli. Oleśnicki (Przemysław Stippa) obawia się, że zaprzepaści karierę duchownego, bo w obronie Jagiełły (Sebastian Skoczeń) zabił pod Grunwaldem Dypolda. Femka (Żaneta Homa) skarży się Annie Cylejskiej (Milena Staszuk), że Zyndram (Maciej Raniszewski) po powrocie z wojny dziwnie się zachowuje. Lech (Mariusz Jakus) i Bogdan (Sylwester Maciejewski) kłócą się o przyszły los Nieradki i dziecka. 07:30 KORONA KRÓLÓW. JAGIELLONOWIE - ODC. 82 Telenowela historyczna TVP, 25 min, Polska, 2022 Reżyseria: Tomasz Matuszczak, Krzysztof Łukaszewicz, Piotr Fiedziukiewicz, Łukasz Wiśniewski Scenariusz: Ewa Ratusińska, Anna Krasuska, Marta Hryniak Aktorzy: Paweł Biernacki, Piotr Makarski, Zuzanna Kotara, Sławomir Sidwa, Hubert Bronicki, Aleksander Mindżija, Sebastian Skoczeń, Milena Staszuk, Marcin Piętowski, Mateusz Grydlik, Dawid Czupryński, Kacper Młynarkiewicz, Karol Dziuba, Ernest Nita, Żaneta Homa "Gdzie jest Katarzyna?" Wiosna 1411. Władysław Jagiełło (Sebastian Skoczeń) i Anna Cylejska (Milena Staszuk) przyjeżdżają do Wilna. Witold (Michał Chorosiński) dostaje Podole w dożywotnie władanie. Mszczuj (Dawid Czupryński) przywozi wieści. Wielki Mistrz Krzyżacki spiskuje z Luksemburczykiem, a pod Malborkiem przetrzymywana jest porwana szlachcianka. Dobek (Ernest Nita), Karim (Adam Młynarczyk) i Hanusz (Mateusz Grydlik) ruszą razem na poszukiwania Katarzyny Gorajskiej (Aleksandra Sroka). Lech (Mariusz Jakus) odgraża się, że odda dziecko Nieradki (Malwina Dubowska) na wieś. Bogdan (Sylwester Maciejewski) obiecuje pomóc dziewczynie. Do Jagiełły dociera wieść o rzekomym romansie Anny z Kurowskim (Dariusz Jakubowski). Każe Mszczujowi sprowadzić arcybiskupa do Wilna. 08:00 WOJOWNICY CZASU - BONAPARTE NA ŚLĄSKU, CZYLI KŁODZKO 1807 Cykl reportaży, 25 min, Polska, 2023 Reżyseria: Grzegorz Gajewski Scenariusz: Grzegorz Gajewski Zdjęcia: Grzegorz Gajewski, Krzysztof Krzyżanowski Muzyka: Krzysztof Ridan W 1806 roku, enfant terrible XIX - wiecznej Europy Napoleon Bonaparte miał już za sobą wiele błyskotliwych kampanii, których sukcesy spędzały sen z powiek europejskim władcom. Ich czwarta z kolei koalicja antyfrancuska zainicjowana przez Anglików zwróciła przeciwko cesarzowi Francuzów także Prusy i Rosję. Niebawem Wielka Armia gromiła pruskie korpusy, aby potem wyruszyć na Śląsk i zdobyć pruskie twierdze. Ostatnią z nich była twierdza w Kłodzku. 08:35 W KOTLE HISTORII - KTÓRĘDY DO SALONU? BANKIETY III CZ. "DZIADÓW" Magazyn, 25 min, Polska, 2023 Reżyseria: Jerzy Grabowski Scenariusz: Łukasz Modelski Prowadzący: Łukasz Modelski Bal u senatora opisywany w III części "Dziadów" Adama Mickiewicza to ostry, jaskrawy portret biorącego rosyjskie pieniądze "salonu" i prześladowanego obozu patriotycznego. Gdzie mieścił się, również znany z Dziadów "salon warszawski"? Czy rzeczywiście mówiono tam po francusku? A po jakiemu jadano? Kuchnia generała Wincentego Krasińskiego. 09:25 WIEDŹMIN - ODC. 3/13 CZŁOWIEK - PIERWSZE SPOTKANIE Serial fantastyczno-przygodowy, 45 min, Polska, 2002 Reżyseria: Marek Brodzki Scenariusz: Michał Szczerbic Zdjęcia: Bogdan Stachurski Muzyka: Grzegorz Ciechowski Aktorzy: Michał Żebrowski, Anna Dymna, Ewa Wiśniewska, Grażyna Wolszczak, Andrzej Chyra, Maciej Kozłowski, Zbigniew Zamachowski, Michał Milowicz, Dorota Kamińska, Henryk Talar, Karolina Gruszka, Agnieszka Sitek, Maja Ostaszewska, Agata Buzek, Daniel Olbrychski W lesie Geralt jest świadkiem próby gwałtu grupy żołdaków na kilkunastoletniej dziewczynie. Chcąc zapobiec złu, musi stanąć do walki z ludźmi, a więc sprzeniewierzyć się wiedźmińskiemu kodeksowi. Geralt zabija kilku napastników, lecz wobec ataku z tyłu pozostaje bezradny. Gdyby w porę nie pojawił się jego dawny opiekun, nie uszedłby z życiem. Uratowana z opresji dziewczyna to Renfri, księżniczka, która uciekła z zamku, nie mogąc znieść macochy. Chce przystąpić do leśnej bandy, by w przyszłości zemścić się na drugiej żonie ojca. Zdumiony Geralt odkrywa, że dziewczyna nie okazuje mu żadnej wdzięczności. Jest zarozumiała, dwulicowa, zepsuta. Do wiedźmina żywi zaś mieszaninę pogardy i litości. Odprowadziwszy Renfri do kryjówki zbójników, Geralt rusza dalej. Ratuje życie młodziutkiej driadzie Morenn, zabijając leśnego wija. Morenn jest poważnie ranna, ugodziła ją strzała siepaczy Falvicka, który prowadzi podjazdową wojnę przeciw elfom. Dzięki ziołowym miksturom Geraltowi udaje się wyleczyć driadę. Ta okazuje się przeciwieństwem Renfri - cicha, łagodna, a w dodatku zakochana w swym wybawcy. Widząc uczucie Morenn, zakłopotany Geralt postanawia odwieźć ją do rodzinnego Brokilonu. Mimo, że driada nie jest mu obojętna, zamierza dochować wierności kodeksowi wiedźmińskiemu, a w tym nie ma miejsca na miłość. 10:25 KARAIBSKA WYPRAWA JOANNY LUMLEY - KARAIBSKA WYPRAWA JOANNY LUMLEY. ODC. 1 (JOANNA LUMLEY'S HIDDEN CARIBBEAN) Serial dokumentalny, 45 min, Wielka Brytania, 2020 Aktorka i prezenterka Joanna Lumley odkrywa dwa najbardziej intrygujące kraje na Karaibach, by podzielić się ich ukrytymi skarbami. Swoją przygodę rozpoczyna w kubańskiej stolicy Hawanie, a kończy w tętniącym życiem Haiti. Oba kraje z pewnością nie należą do najbogatszych, lecz są obfite pod wieloma innymi względami. Miasta pełne kolorowych ulic tętniących rytmem życia ustępują miejsca dziewiczym wybrzeżom, nieskazitelnym plażom, majestatycznym górom i bujnym lasom. Joanna Lumley testuje drinki, podawane w wydrążonym ananasie, podziwia występy tancerzy i muzyków, namorzyny oraz stado flamingów. Zwiedza aptekę w której czas zatrzymał się jakieś sto lat temu. Ze zrozumieniem odnosi się do objawów kultu Che Guevary i Fidela Castro. Haiti, najuboższe państwo na zachodniej półkuli, swoją rewolucję przeżyła już na przełomie XVIII i XIX wieku, a i potem nie omijały ją katastrofy. Widać skutki trzęsienia ziemi z 2012 roku. Brytyjka także tutaj szuka ludzi, mających nadzieję na lepszą przyszłość oraz niewykorzystanych w pełni atutów: czystych plaż, zatok idealnych dla surferów, zapierających dech w piersiach widoków, stylowych budynków. Obserwuje wypiek bezglutenowego chleba z manioku, płynie sfatygowaną żaglówką na wyspę, odkrytą niegdyś przez osławionego pirata Morgana, gdzie jest świadkiem obrzędów voodoo. Kibicuje artystom, próbującym znaleźć kupców na makabryczne rzeźby i malowidła. Robiąc zakupy w Santiago de Cuba, demonstruje, na czym polega różnica między sklepami państwowymi i prywatnymi. W Port - au - Prince załatwia kilku dzieciom ulicy pobyt w ośrodku opieki. 11:25 DZIKIE SERCE EUROPY - POWRÓT PRASTAREGO LASU (WILD HEART OF EUROPE - THE RETURN OF AN ANCIENT FOREST) Film dokumentalny, 52 min, Niemcy, 2020 Reżyseria: Lisa Eder Las Bawarski w Parku Narodowym jest dziki i nigdzie indziej na rozległym terytorium między brzegami Atlantyku a górami Uralu nie ma takich lasów, wrzosowisk, potoków i jezior, które mogą ewoluować zgodnie z ich własną naturą. "Niech natura będzie!" to filozofia parku narodowego. Dzięki temu te lasy żyją. Po katastrofalnej nawałnicy w wyniku burzy w 1983 r. wszystkie wyrwane drzewa zostały pozostawione na ziemi. Z tego rzekomo martwego lasu wyrosła żywotna dzicz. Zagrożone gatunki, takie jak ryś, wilk, łoś i żbik odzyskały ten obszar. Ta koncepcja przyjęła się i służy jako wzór dla wielu innych obszarów chronionych. Ile dzikich terenów potrzebuje ludzkość, aby przetrwać? Czego możemy się nauczyć od dzikiego lasu, aby zachować go dla przyszłych pokoleń w czasach zmian klimatycznych? W filmie usłyszymy wypowiedzi wielu obrońców dzikiej przyrody, między innymi Jane Goodall. 12:30 ZIEMIA WIDZIANA Z KOSMOSU ODC. 4 (EARTH FROM SPACE. 4. CHANGING PLANET) Serial dokumentalny, 49 min, Wielka Brytania, 2019 Reżyseria: Chloe Sarosh, Barny Revill Odcinek: 4. Changing Planet. Ludzie zamieszkują każdy większy ląd na ziemi. Zakres naszej kolonizacji jest najbardziej widoczny nocą. Naukowcy połączyli wiele zdjęć i stworzyli szczegółowy nocny obraz całego globu. Nasze miasta rozciągają się na powierzchni ziemi. Dzięki zdjęciom robionym przez lata możemy zobaczyć, jak szybko te miasta się rozrastają. W ciągu ostatnich czterdziestu lat powierzchnia Las Vegas wzrosła trzykrotnie. Jego przedmieścia sięgają się na pustynię Nevada. W Tokio mieszka dziś 38 milionów ludzi. Więcej niż w jakimkolwiek innym mieście na świecie. W ciągu zaledwie trzydziestu pięciu lat mała wioska rybacka Shenzen w Chinach stała się nowoczesną, dziesięciomilionową metropolią. Po połączeniu z dziewięcioma sąsiednimi miastami powstało gigantyczne skupisko aglomeracji miejskich zamieszkane przez ponad 60 milionów ludzi. Jego powierzchnia ma ponad 50 tysięcy kilometrów kwadratowych. Każdego dnia człowiek zajmuje nowe obszary i wypiera z nich przyrodę. Z dużej wysokości ulice w Indiach wyglądają jak ciasny, szary, betonowy labirynt. To zmienia nasze pojęcie o funkcjonowaniu ziemi i o tym, jakie miejsce na niej zajmujemy. 13:25 ZABAWKOWE SZALEŃSTWO (CHRISTMAS TOYS / DES JOUETS PAR MILLIERS) Film dokumentalny, 56 min, Francja, 2018 Reżyseria: Delphine Coutin, Elise Casta - Verchere Film dokumentalny o szaleństwie gwiazdkowych prezentów, zwłaszcza tych dla dzieci. 4000 metrów kwadratowych i 30 000 rodzajów zabawek. Odwiedzimy największy sklep z zabawkami we Francji. W miarę zbliżania się Świąt Bożego Narodzenia codziennie przez drzwi sklepu wejdzie od 5 000 do 10 000 klientów. Ale żeby dostarczyć wszystkie zabawki na półki o tej kluczowej porze roku, 50 pracowników sklepu zaczyna przygotowanie z rocznym wyprzedzeniem. Doświadczymy wyścigu z czasem, spoglądając za kulisy tego niezwykłego sklepu. Będziemy śledzić wszystkie przygotowania: Magali będzie odpowiedzialna za zakup zabawek w Chinach i w małych warsztatach rzemieślniczych, Julien zarządza kontrolą jakości w laboratorium, Gerard nadzoruje magazyn zabawek o powierzchni 22 000 m2, Ludovic bestsellery, a Linda jest demonstratorką w sklepie. 14:25 WALECZNE Z GÓR - ODC. 6 MAŁGORZATA JACHYMIAK Cykl dokumentalny, 25 min, Polska, 2023 Reżyseria: Wojciech Kursa, Agata Puścikowska Scenariusz: Agata Puścikowska Zdjęcia: Wojciech Kursa W czasach, gdy głos kobiecy niewiele znaczył, prosta góralka z małej miejscowości występowała publicznie, organizowała życie społeczne, by w końcu zostać pierwszą kobietą wójtem w Polsce. Odważna, pracowita, energiczna i roztropna - zjednywała sobie ludzki szacunek. Gdy wybuchła wojna, Małgorzata Jachymiak, bo o niej mowa, wstąpiła do konspiracji antyniemieckiej. I poniosła za to największą ofiarę. Poznajmy losy Margośki z Odrowąża. 15:05 KINGSAJZ Komedia, 104 min, Polska, 1988 Reżyseria: Juliusz Machulski Scenariusz: Jolanta Hartwig, Juliusz Machulski Zdjęcia: Jerzy Łukaszewicz Muzyka: Krzesimir Dębski Aktorzy: Jacek Chmielnik, Jerzy Stuhr, Katarzyna Figura, Grzegorz Heromiński, Joachim Lamża, Maciej Kozłowski, Jan Machulski, Leonard Pietraszak, Liza Machulska, Witold Pyrkosz, Halina Machulska, Beata Tyszkiewicz, Olgierd Łukaszewicz W podziemiach Instytutu Badań Czwartorzędu istnieje nikomu nie znana kraina zwana Szuflandią. Jak sama nazwa wskazuje, jej pejzaż tworzą głównie szuflady, segregatory i inne atrybuty biurowo-urzędniczej rzeczywistości. Panuje tu nadszyszkownik Kilkujadek - odpowiednik współczesnego krasnoludka, metodami władzy różniący się jednak zasadniczo od króla Ćwieczka. Kilkujadek z pomocą zaufanej świty trzyma swoich "kumotrów" za twarz, by przypadkiem żaden z nich nie wykrył tajemnicy kingsajzu. Pod tą tajemniczą nazwą kryje się eliksir, pozwalający krasnoludkowi zyskać rozmiary człowieka ("king size" - królewski rozmiar) i zamieszkać w krainie ludzi, obfitującej w wolność, kobiety i inne atrakcje. Przypadek sprawia, że alchemik Adaś samodzielnie uzyskuje kingsajz. Wypija go, przenosi się do ludzkiego świata i... nie bardzo chce wracać. Tymczasem podwładni Kilkujadka odkrywają tajemnicę domorosłego uczonego. Rozgniewany nie na żarty dyktator wysyła swych siepaczy, by sprowadzili Adasia z powrotem. "Kingsajz" był czwartą komedią Juliusza Machulskiego. Poprzednie - minicykl "Vabank" i "Vabank II" oraz "Seksmisja" - spotkały się z aplauzem krytyki i publiczności. Ich twórca zyskał zaś opinię reżysera, który w atrakcyjnej formie kina popularnego potrafi powiedzieć rzeczy ważne i niebłahe. "Kingsajz" potwierdził słuszność tej opinii. Stał się jednak również znakiem, że pomysły fabularne Machulskiego powoli zatracają pierwotną świeżość, a twórca zaczyna cytować samego siebie. Mimo to "Kingsajz" spotkał się z przychylnością publiczności, a i wśród recenzentów znalazło się sporo takich, którym przypadł do gustu. Wskazywano na jego związki z nurtem tzw. utopii negatywnej (m.in. "Podróże Guliwera" Jonathana Swifta, "Rok 1984" Orwella) oraz pełną czarnego humoru twórczością Sławomira Mrożka. Jak celnie ujął to jeden z krytyków, Machulski opowiedział tym razem historię "wesołą, a ogromnie przez to smutną". Z ironią potraktował nie tylko dogorywający wówczas w Polsce totalitaryzm, ale i samego siebie, czego dowodzi ostatnia, zaskakująca scena filmu. 16:55 PLANETA SKARBÓW - ODC. 3 BLISKI WSCHÓD (PLANET OF TREASURES EP. 3 MIDDLE EAST) Serial dokumentalny, 50 min, Niemcy, 2020 Reżyseria: Gero Von Boehm Serial dokumentalny (6 odcinków). Ludzie od dawna tworzyli listy niezwykłych wyczynów twórczych, od starożytnych siedmiu cudów świata po listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, która obecnie liczy 1121 skarbów. Prawie połowa z tych miejsc jest zagrożona przez klęski żywiołowe, wojny, urbanizację lub rozpad. W serii "Planeta skarbów" historyk sir Christopher Clark zabiera widzów w podróż dookoła świata, aby przybliżyć najbardziej niesamowite pomniki przyrody i przykłady kulturowego dziedzictwa ludzkości. Jego droga prowadzi od Wielkiej Piramidy w Gizie w Egipcie do Parku Narodowego Serengeti w Tanzanii, od Pałacu Wiatrów w Indiach do jordańskiej pustyni, od laguny w Wenecji do meksykańskiego miasta Teotihuacan i miasta Hue w Wietnamie, wraz z wieloma innymi imponującymi miejscami dziedzictwa kultury i pomnikami przyrody. Odc. 3 - "Bliski Wschód". Dawne imperia, pałace, meczety i legendarne place. Przed nami Isfahan, Persepolis, Teheran i Jazd w Iranie. Ale najpierw Wadi - Rum w Jordanii oraz pradawna nabatejska Petra wykuta w skale. Widoki zapierają dech w piersi. Nie jest to zwykła pustynia. Oto Wadi - Rum. Beduini żyją tu od 12 - tu tysięcy lat. Nabatejczycy przyszli do Petry z Jemenu. Surrealizm i absurd. Miasto wykute w skale po środku pustyni. Petra urosła w siłę, ponieważ leżała na przecięciu najstarszych szlaków handlowych. Wożono tędy kadzidło, mirrę i przyprawy takie, jak szafran, pieprz i cynamon. Wtedy były to rzeczy na wagę złota i przyczyniały do rozwoju handlu międzynarodowego. W oczach współczesnych Europejczyków Bliski Wschód to kraje prowadzące bulwersującą politykę, a zarazem kraina baśni i przepychu. Tak naprawdę znajdziemy tu zabytki wielkich cywilizacji oraz kultur jednoczonych i dzielonych przez religie. Obiekty z listy światowego dziedzictwa UNESCO, które jako jedyne przetrwały próbę czasu. Miejsca, które pamiętają świat pełen różnorodności, a niekiedy i tolerancji. Symbol przeszłości, ale może też nadzieja na lepszą przyszłość. 18:15 STARA BAŚŃ. KIEDY SŁOŃCE BYŁO BOGIEM - ODC. 3/3 Serial historyczny, 45 min, Polska 2004 Reżyseria: Jerzy Hoffman Scenariusz na motywach powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego: Józef Hen, Jerzy Hoffman Zdjęcia: Paweł Lebieszew, Jerzy Gościk Muzyka: Krzesimir Dębski Aktorzy: Michał Żebrowski, Marina Aleksandrowa, Bogdan Stupka, Daniel Olbrychski, Jerzy Trela, Ewa Wiśniewska, Anna Dymna, Małgorzata Foremniak, Maciej Kozłowski i inni Wikingowie napadają na obozowisko kmiecych rodów oblegających gród Popiela. Kmiecie, którym udało się przeżyć pogrom, zbierają się w świątyni. Za namową kapłana wybierają Piastuna na swojego dowódcę. Przygotowani do walki wyruszają naprzeciw wikingom. Dzięki przemyślnej strategii Piastuna wikingowie zostają pokonani. Ich dowódca, Jarl Sigvald, ginie w pojedynku z Ziemowitem. Zwycięscy kmiecie ponownie oblegają gród Popiela, który po klęsce wikingów sam musi się bronić. Księżna truje ludzi niezdolnych do walki. Resztkę zatrutej kaszy zjada też jej syn Popiołek i umiera. Na widok jego bezwładnego ciała księżna wpada w obłęd. Myszy zjadają zapasy zboża. Popiel przeklina bogów i ginie rażony piorunem. Kmiecie wybierają Piastuna na księcia, a Ziemowita Piastowica na jego następcę. Przebłagani bogowie oddają Ziemowitowi ukochaną Dziwę. 19:00 GIGANCI HISTORII - HISTORIA POLSKICH SKOKÓW NARCIARSKICH Teleturniej, 45 min, Polska, 2023 Reżyseria: Tomasz Motyl Scenariusz: Mikołaj Korzyński Prowadzący: Przemysław Babiarz Według zapisków holenderskiego kapitana Corneliusa de Jonga z końca XVIII wieku, norwescy żołnierze ćwiczyli swoją sprawność, skacząc na nartach z dachu ośnieżonego szałasu. Na rok 1808 datuje się pierwszy rekord w długości skoku wynoszący całe 9, 5 metra. Wykonał go norwesko - duński wojskowy Oskar Rye. W ten sposób kraina fiordów została ojczyzną sportu, który jako pierwszy wcielił marzenia ludzkości o oderwaniu się od ziemi i swobodnym szybowaniu. Być może to dzięki tym cechom dyscyplina znalazła nad Wisłą niezliczone rzesze wielbicieli. Pierwszy pokaz skoków mający miejsce w 1907 roku w Parku Kilińskiego we Lwowie przyciągnął tłumy widzów. W 1910 roku obok skoczni na terenie Galicji, powstał obiekt na zakopiańskich Kalatówkach. Trzy lata później student politechniki Jan Jarzyna, jako pierwszy Polak, odniósł zwycięstwo w międzynarodowym konkursie odbywającym się w Austrii. Po odzyskaniu przez nasz kraj niepodległości skoki na dobre podbiły serca polskiej publiczności. W Zakopanem wyrosła kolejna skocznia na Jaworzynce, a polscy sportowcy zaznaczali coraz silniej swą obecność na międzynarodowych imprezach, aż wreszcie przeszedł rok 1937 i upragniony medal dla Stanisława Marusarza. Nasze kolejne, powojenne sukcesy znaczyły wielkie nazwiska, między innymi Wojciecha Fortuny, Adama Małysza i Kamila Stocha. 19:50 KALENDARIUM POWSTANIA STYCZNIOWEGO 1863 - ODC. 51 Cykl dokumentalny, 5 min, Polska, 2023 Scenariusz: Bartłomiej Grudnik Celem cyklu Kalendarium powstania styczniowego 1863 jest przypomnienie współczesnym Polakom wydarzeń jakie miały miejsce 160 lat temu. Powstanie styczniowe było największym i najdłużej trwającym zrywem niepodległościowym Polaków, jaki miał miejsce w okresie zaborów. Jego wybuch 22 stycznia 1863 r. wywołało ogłoszenie branki czyli poboru do wojska rosyjskiego. Choć powstanie zakończyło się klęską, pamięć o nim trwała w narodzie do końca zaborów. Doświadczenie tajnego państwa z okresu powstania było wzorem dla państwa podziemnego z czasu okupacji niemieckiej i sowieckiej. Jego herb Orzeł Biały, Pogoń i św. Michał Archanioł przypominał niezrealizowaną ideę Rzeczpospolitej trojga narodów. Z doświadczenia powstania styczniowego czerpał Piłsudski, planując walkę o odzyskanie niepodległości. Powiedział m.in. Dla nas, żołnierzy wolnej Polski, powstańcy 1863 r. są i pozostaną ostatnimi żołnierzami Polski, walczącej o swą swobodę, pozostaną wzorem wielu cnót żołnierskich, które naśladować będziemy. Kalendarium powstania styczniowego 1863 będzie zawierać cotygodniowy przegląd wydarzeń na ziemiach polskich, ale także reakcji świata na wybuch powstania, biogramy postaci, przegląd prasy powstańczej i rosyjskiej. W każdym odcinku znakomici polscy historycy tj. Włodzimierz Suleja, Janusz Odziemkowski, Andrzej Nowak, Wojciech Karwat, Michał Kopczyński, Mariusz Wołos opowiedzą o jednym, najważniejszym wydarzeniu z danego tygodnia bądź przypomną ważną, a często zapomnianą postać z okresu powstania. Cykl będzie ilustrowany archiwaliami pochodzącymi z zasobów TVP oraz archiwów polskich i zagranicznych. 20:00 MISTRZ Dramat, 87 min, Polska, 2020 Reżyseria: Maciej Barczewski Scenariusz: Maciej Barczewski Zdjęcia: Witold Płóciennik Psc Muzyka: Bartosz Chajdecki Aktorzy: Piotr Głowacki, Jan Szydłowski, Grzegorz Małecki, Marcin Bosak, Marcin Czarnik, Marek Kasprzyk, Piotr Wtikowski, Marian Dziędziel, Rafał Zawierucha, Kamil Szeptycki, Marianna Pawlisz, Zbigniew Paterak, Agata Mieniuk, Miłosz Kwiecień, Hugh Hanley Historia legendarnego pięściarza Tadeusza "Teddy’ego" Pietrzykowskiego, który zdobył tytuł mistrza wszechwag niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz - Birkenau. Oparty na faktach dramat przedstawiający nieznaną historię polskiego sportowca, który w miejscu zagłady stał się symbolem nadziei na zwycięstwo. 21:45 DEWAJTIS - ODC. 6 Serial kostiumowy, 44 min, Polska, 2023 Reżyseria: Filip Zylber Scenariusz: Ariadna Lewańska Zdjęcia: Piotr Śliskowski Aktorzy: Karol Dziuba, Michalina Olszańska, Małgorzata Pieczyńska, Tomasz Sapryk, Jan Hrynkiewicz, Dawid Dziarkowski, Wojciech Skibiński Nocą rozlega się niepokojące bicie dzwonów pożarowych. Zagroda Marka stanęła w ogniu. Wszyscy mieszkańcy Saudwilów, Skomontów i Poświcia pędzą na ratunek. Walczą z żywiołem starając się uratować dobytek. Łukasz skacze w płomienie, żeby dokonać bohaterskiego czynu i zostaje ciężko poparzony. Marek załamuje się, a na domiar złego zostaje pozwany przez własnego brata i czeka go rozprawa w sądzie. Zmotywowany przez Irenę do walki konfrontuje się z postawionymi mu zarzutami. 00:55 KANAŁ STALINA Reportaż, 28 min, Polska, 2006 Scenariusz: Stanisław Kalisz Reportaż poświęcony jednej z wielkich budów socjalizmu - Kanałowi Białomorskiemu. Za Stalina połączył Morze Białe z Bałtykiem. Inwestycja, choć oddana w terminie, nie miała żadnego sensu gospodarczego, droga wodna była nieprzydatna. Przy budowie śmierć poniosły dziesiątki tysięcy ludzi, bardzo wielu Polaków. Kanał jest przykładem stalinowskiej paranoi i po latach niemal w całości zarósł. Życie ludzkie poszło na marne. Po wielu latach jest szansa, by odtworzyć tamtą historię. 01:30 MIAŁEM ŻYĆ Reportaż, 28 min, Polska, 2003 Scenariusz: Stanisław Kalisz Kołymę kolonizowano kosztem pracy i życia milionów więźniów, rosyjskich, polskich, a po wojnie niemieckich i japońskich. O tej ponurej historii świadczą ludzie, którzy szczęśliwie przeżyli. Polacy mówią o morderczej pracy w kopalniach złota, ołowiu i wolframu. Filmowcy podążyli ich śladem i odwiedzili Kołymę. Pokazano filmowe materiały archiwalne z lat trzydziestych XX wieku ilustrujące początki kolonizowania Kołymy. Jest to filmowa historia Syberii z polskim śladem.