Były urzędnik pocztowy Nikodem Dyzma przyjeżdża do Warszawy w poszukiwaniu pracy. Przez przypadek w jego ręce trafia zaproszenie na raut. Decyduje się tam iść, by się porządnie najeść. Na przyjęciu wszczyna awanturę z niejakim Terkowskim. Nie zostaje jednak wyrzucony – przeciwnie, otrzymuje gratulacje i staje się bohaterem wieczoru. Wysoko postawieni » 
Zaliczka od Kunickiego pozwala Dyźmie porządnie się ubrać. Gdy przyjeżdża do Koborowa, robi wrażenie na paniach – żonie Kunickiego Ninie i jego córce Kasi. Jednak gdy spotyka brata Niny, uważanego za szalonego Żorża Ponimirskiego, ten rozszyfrowuje go. Zawierają umowę: Dyzma obiecuje ubezwłasnowolnionemu Żorżowi pomoc w zamian za dokształcanie. Zorż opowiada » 
Dyzma jedzie do Warszawy. Ma za zadanie zdobyć od ministra rolnictwa Jaszuńskiego przydział drewna dla tartaków Kunickiego. Kontaktuje się z pułkownikiem Waredą i z jego pomocą wchodzi na warszawskie salony. Wiceministrowi rolnictwa przedstawia jako własną zasłyszaną od Kunickiego koncepcję ratowania rolnictwa. Tak zyskuje opinię „tęgiej głowy”. Spotyka się też z » 
Dyzma wraca do Koborowa jako bohater. Rozwiązał problem przydziału drewna i już nie obawia się utraty posady. Żona Kunickiego okazuje mu względy, o które zazdrosna jest jego córka Kasia. Nieoczekiwanie Dyzma otrzymuje wezwanie do Warszawy. Zachwycony jego genialnym planem uzdrowienia rolnictwa premier proponuje mu stanowisko prezesa Banku Zbożowego. Mimo pewnych » 
Nikodem Dyzma obejmuje stanowisko prezesa Banku Zbożowego. Jego prawą ręką zostaje cwaniak i karierowicz Zyzio Krzepicki. Z jego pomocą Dyzma rządzi bankiem żelazną ręką. Jednocześnie prowadzi światowe życie. Poznaje hrabinę Koniecpolską, która zaprasza go do swego majątku na tajne „posiedzenie loży”. Jako Wielki Trzynasty jest jedynym mężczyzną wśród kilkunastu roznegliżowanych » 
Dyzma chce pozbyć się Kunickiego, przejąć Koborów i ożenić z Niną. Wraz z Zyziem Krzepickim przygotowują intrygę, dzięki której Kunicki zostaje aresztowany. Komisarz policji, który potrzebuje protekcji Dyzmy, przedstawia Kunickiemu propozycję: otrzyma paszport i wyjedzie w zamian za zrzeczenie się praw do majątku żony. Trumfujący Dyzma przyjeżdża do Koborowa jako » 
Po unieważnieniu małżeństwa Kunickich Dyzma przygotowuje się do ślubu z Niną. Jednak znów pojawiają się problemy. Tym razem zdemaskować go chce Terkowski, od awantury z którym rozpoczęła się zawrotna kariera Dyzmy. Przy pomocy członkiń „loży dwunastu” niebezpieczeństwo zostaje zażegnane. Dyzma rezygnuje ze stanowiska prezesa banku, pozornie na znak protestu przeciw » 
